Kadın doğum muayenesi (alttan yapılan muayene) nasıl yapılır?

Kadın doğum muayenesi, alttan yapılan muayene ya da vajinal muayene, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılan bir muayenedir. Halk arasında ''alttan muayene'' olarak da bilinir. Bir çok kadın bu muayeneden çekindiği için jinekolojik takiplerini aksatır. Ancak bu muayene kadın sağlığı açısından çok önemli bir muayenedir. Jinekolojik muayene ya da halk arasındaki ismi ile alttan muayene, kişi doktoruna ve ekibine güvenildiği takdirde son derece kolay ve çok da uzun sürmeyen bir muayenedir. Bu muayenenin aşamaları şu şekildedir; 

Dıştan gözle yapılan muayene 

Öncelikle hasta özel bir masa olan jinekolojik muayene masasına, bacakların yanlara açık olduğu pozisyonda yatar. Dış genital organların gözle değerlendirilmesi yapılır. Gözle görülür bir yara, tünör gibi oluşum var mı, yok mu diye bakılır. İç dudaklar tutulup aralanır ve idrar çıkış deliği (üretra), klitoris ve kızlık zarı incelenir. 

Spekulum muayenesi (Alet ile vajina içine bakılması)

Vajina, normalde duvarları birbirine bitişik halde durur. Bu yüzden vajinanın içini değerlendirmek için ‘Spekulum’ adı verilen bir alet  vajina içine sokularak yerleştirilir. Böylece vajinanın içi ve rahim ağzı (serviks) görülür halae gelir. Akıntı, vajina veya rahim ağzında yara, iltihap ya da tümör varlığı araştırılır.  Tedavi olmamış vajinismus hastalarında ve bakirelerde bu alet ile muayene yapılmaz. 

Gözle değerlendirmeden sonra, rahim ağzı kanseri taraması (rahim ağzı kanserini erken evrede yakalama) için, en az yılda bir kez rahim ağzından smear alınması gerekir.  Smear testi çok basit, bir kaç saniye kadar süren ve ağrısız bir işlemdir.  Muayene sırasında herhangi bir akıntı tespit edilirse, bu akıntıdan numune alınarak laboratuvara inceleme için gönderilir. Muayene bittikten sonra spekulum çıkarılır. Çıkarılırken idrar torbası sarkması (sistosel) veya kalınbağırsak sarkması (rektosel) olup olmadığına bakılır. 

Alttan elle (parmakla) muayene

Bu işleme tıpta vajinal tuşe denir. Jinekolojik muayenenin bu kısmı çok önemlidir. Bu sırada karın içinde bulunan genital organlar değerlendirillir. Doktor, bir elinin işaret ve orta parmağını vajen içine sokar, diğer eliyle de karından bastırır. Böylece rahim ya da yumurtalıklarda yer alan büyük kitleler fark edilebilir. Bu muayene sırasında hassasiyet olması bazı hastalıkların belirtisi anlamına gelebilir. 

Alttan yapılan vajinal ultrason (Bakirelerde karından ultrason)

Bazen iç genital organların daha net bir şekilde değerlendirilmesi gerekebilir. Bunun için vajinal ultrason ya da halk arasındaki adıyla alttan yapılan ultrason gereklidir. vajinal yoldan yapılan ultrason, karından yapılan ultrasona göre rahim ve yumurtalıklar hakkında daha iyi bir görüntü verir. Bakirelerde vajinal yoldan ultarson yapılmaz. Bakirelerde karından yapılan ultrason kullanılır.